Auschwitz-Birkenau – historia obozu koncentracyjnego z okazji 66. Rocznicy Wyzwolenia

Auschwitz-Birkenau

historia obozu koncentracyjnego z okazji 66. Rocznicy Wyzwolenia

Konzentrationslager Auschwitz, KL Auschwitz i KL Birkenau (Auschwitz II) – Utworzony został przez Niemców w połowie 1940 r. na przedmieściach Oświęcimia, włączonego przez nazistów do Trzeciej Rzeszy.  Bezpośrednim powodem utworzenia obozu była powiększająca się liczba aresztowanych masowo Polaków i przepełnienie istniejących więzień. Początkowo miał to być kolejny z obozów koncentracyjnych, tworzonych przez nazistów już od początku lat trzydziestych. Funkcję tę Auschwitz spełniał przez cały okres swego istnienia, także gdy – od 1942 r. – stał się równocześnie jednym z ośrodków ostatecznego rozwiązania kwestii żydowskiej – nazistowskiego planu wymordowania Żydów zamieszkujących okupowane przez III Rzeszę tereny.

Przez prawie dwa lata w Auschwitz więziono głównie Polaków. Ale w coraz liczniej nadchodzących transportach znajdowali się także polscy Żydzi, choć było ich wówczas jeszcze niewielu. Obóz zorganizowano na wzór przedwojennych obozów koncentracyjnych w „Starej Rzeszy”, a panująca w nim olbrzymia śmiertelność wynikała z głodu, chorób i wyniszczającej pracy.

Głównymi obozami zespołu były:

Auschwitz I (Oświęcim I), pierwszy obóz, głównie pracy przymusowej, pełniący również funkcję centrum zarządzającego dla całego kompleksu. W sierpniu 1944 r. przebywało w tym obozie około 16 tys. więźniów (w tym około 10 tys. Żydów, około 4 tys. Polaków i około 3 tys. więźniów innych narodowości).

Auschwitz II – Birkenau (Brzezinka), początkowo obóz koncentracyjny, potem także obóz śmierci wyposażony w komory gazowe i krematoria. Obóz Birkenau był największym z ponad 40 obozów i podobozów wchodzących w skład kompleksu obozów Auschwitz. W obozie tym zginęła większość, przypuszczalnie około 90% ofiar KL Auschwitz, a zatem około 1 mln ludzi; w zdecydowanej większości (ponad 90%) byli to Żydzi. Ponadto w obozie tym zginęła znaczna część z około 70 000 Polaków zmarłych i zabitych w kompleksie obozów Auschwitz, około 20 000 Cyganów, oprócz nich jeńcy radzieccy i więźniowie innych narodowości.

Auschwitz III – Monowitz (Monowice), obóz pracy przymusowej w fabryce Buna-Werke koncernu IG Farben.

Więźniowie w tych obozach wykonywali różnego rodzaju prace na terenie obozów i poza nimi. Od końca marca 1942 r. minimalny czas pracy wynosił 11 godzin. Czas ten był wydłużany latem, a skracany zimą.

W KL Auschwitz istniała zorganizowana działalność konspiracyjna. W pierwszych latach istnienia obozu tworzyli ją przede wszystkim polscy więźniowie polityczni. W miarę jak w KL Auschwitz zmieniał się skład społeczności więźniarskiej, do której wchodzili także więźniowie innych krajów i narodowości, a następnie głównie Żydzi, konspiracja obozowa przyjmowała bardziej zróżnicowany charakter. Na przełomie 1942 i 1943 r. powstało kilka grup ruchu oporu, składających się z więźniów deportowanych z różnych krajów. Były to organizacje:  austriacko-niemiecka, czeska, francuska, rosyjska i jugosłowiańska.

KL Auschwitz stosowane były kary regulaminowe na podstawie pisemnych nakazów komendanta lub kierownika obozu, a także meldunków esesmanów i więźniów funkcyjnych. Do najczęstszych wykroczeń podlegających karom należały: wszelkie próby zdobycia dodatkowej żywności, różne formy uchylania się od pracy i uchybień w pracy, wykonywanie różnych czynności (np. palenie papierosów, załatwianie potrzeb fizjologicznych) w nieregulaminowym czasie, noszenie ubrania niezgodnego z regulaminem, usiłowanie popełnienia samobójstw. W wymierzaniu kar panowała całkowita dowolność. Więzień za to samo wykroczenie mógł być ukarany w różny sposób. Do najczęściej stosowanych kar należały: chłosta, osadzenie w celach bloku 11 w obozie macierzystym, kara słupka, skierowanie do karnej kompanii, rozstrzelanie lub powieszenie.

Wśród co najmniej 1,3 mln osób deportowanych do obozu Auschwitz-Birkenau było około 232 tys. dzieci i młodocianych w wieku poniżej 18 lat. Liczba ta obejmuje około 216 tys. Żydów, 11 tys. Cyganów, co najmniej 3 tys. Polaków, ponad 1 tys. Białorusinów, Rosjan, Ukraińców i innych. Większość z nich przywieziona była do Auschwitz wraz z rodzinami w ramach różnych akcji skierowanych przeciwko całym grupom narodowościowym lub społecznym. Z tej liczby zarejestrowano w obozie nieco ponad 23,5 tys. dzieci i młodocianych. Los dzieci i młodocianych więźniów w zasadzie nie różnił się od losu więźniów dorosłych (z wyjątkiem szczególnych przypadków dzieci z obozów rodzinnych). Tak samo jak dorośli cierpieli głód, zimno, byli wykorzystywani jako siła robocza, byli karani, uśmiercani, byli obiektem zbrodniczych eksperymentów prowadzonych przez lekarzy SS.

Masowe transporty Żydów do obozu rozpoczęły się w 1942 r., kiedy to Auschwitz na mocy decyzji Himmlera z roku 1941 i po poczynionych wówczas przygotowaniach został włączony do realizacji planu zagłady 11 mln europejskich Żydów. Plan ten przedstawiony na konferencji w Berlinie-Wannsee 20 stycznia 1942 r. przewidywał „przeczesanie” Europy z zachodu na wschód, w celu ujęcia wszystkich Żydów od niemowląt po starców i ich deportację do miejsc zagłady. Głównymi miejscami eksterminacji miały być ośrodki zagłady wyposażone w komory gazowe.

Gdy w lipcu-sierpniu 1944 r. Armia Czerwona dotarła do linii Wisła-Wisłoka i od Oświęcimia dzieliło ją już tylko niecałe 200 kilometrów, w odniesieniu do KL Auschwitz władze niemieckie wzięły pod uwagę dwie ewentualności: likwidację obozu w przypadku dalszych sukcesów Armii Czerwonej, oraz utrzymanie obozu w sprzyjających warunkach w swej dyspozycji. W związku z tym w czasie do połowy stycznia 1945 r. podjęły wobec obozu szereg działań o charakterze ewakuacyjno-likwidacyjnym, nie przejawiły jednakże skłonności do poczynań, które przekreśliłyby jego dalsze funkcjonowanie.

Obóz koncentracyjny Auschwitz, w części opuszczony przez esesmanów, 27 stycznia 1945 roku wyzwolili żołnierze Armii Czerwonej, a bezpośrednio 100 Lwowska Dywizja Piechoty, którą dowodził generał-major Fiodor Krasawin. W Auschwitz, Birkenau, Monowitz i podobozach wyzwolenia doczekało łącznie około 7,5 tysiąca więźniów. Część byłych więźniów tuż po wyzwoleniu odeszła do swych domów. Pozostali zostali umieszczeni w prowizorycznych szpitalach zorganizowanych na terenie obozu. Większość z nich umarła z wycieńczenia.

Historycy oceniają, że ogółem do obozu trafiło co najmniej 1,3 miliona osób, w tym – 1,1 mln Żydów,  do 150 tysięcy Polaków, 23 tysiące Romów i ponad 30 tysięcy osób innych narodowości. Natomiast liczba zabitych sięgnęła prawie 1,1 mln osób, w tym – 960 tysięcy Żydów, do 75 tysięcy Polaków, 21 tysięcy Romów, 15 tysięcy jeńców radzieckich różnych narodowości oraz do 15 tysięcy ludzi innych narodowości.

Więcej informacji (w języku polskim i angielskim) o KL Auschwitz i KL Birkenau znajdzie na stronie internetowej Muzeum Auschwitz-Birkenau: www.auschwitz.org.pl

 

 

Responder

Introduce tus datos o haz clic en un icono para iniciar sesión:

Logo de WordPress.com

Estás comentando usando tu cuenta de WordPress.com. Cerrar sesión / Cambiar )

Imagen de Twitter

Estás comentando usando tu cuenta de Twitter. Cerrar sesión / Cambiar )

Foto de Facebook

Estás comentando usando tu cuenta de Facebook. Cerrar sesión / Cambiar )

Google+ photo

Estás comentando usando tu cuenta de Google+. Cerrar sesión / Cambiar )

Conectando a %s

  • Visitanos

    • Ninguna
  • Calendario/Calendary

    enero 2011
    L M X J V S D
        Feb »
     12
    3456789
    10111213141516
    17181920212223
    24252627282930
    31  
A %d blogueros les gusta esto: